BM üyesi ülkelerin liderleri, 81’inci Genel Kurul için New York’ta bir araya gelecek

BM Genel Kurulu'nda Türkiye'yi temsilen ise Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ilk gün 4. sırada konuşmasını yapacak. Cumhurbaşkanı Erdoğan, BM Genel Kurulu'na 16'ncı kez hitap edecek.

Bu yıl "Güveni Yeniden Tesis Etmek, Dönüşümü Yönetmek: Herkes İçin Sonuç Üreten BM" temasıyla toplanan Genel Kurul'a 150'den fazla devlet ve hükümet başkanının yanı sıra çok sayıda cumhurbaşkanı yardımcısı, başbakan yardımcısı, bakan ve diğer üst düzey hükümet yetkililerinin katılması bekleniyor. Ana tema kapsamında BM'nin mevcut küresel koşullara uyarlanması ve çok taraflı sistemin güçlendirilmesi önemli gündem maddelerinden biri olarak ortaya çıkıyor.

Bu kapsamda iklim eylemi ve adil dönüşüm, nükleer silahsızlanma, Kalkınma Hakkı Bildirgesi'nin 40. yılı, deniz seviyesinin yükselmesinin yol açtığı tehditler ile gelecekteki salgınlara karşı hazırlık ve müdahale kapasitesinin güçlendirilmesi, ırkçılık, ırk ayrımcılığı, yabancı düşmanlığı ve ilgili hoşgörüsüzlükle mücadele konularında farklı üst düzey toplantılar düzenlenmesi planlanıyor. Diğer taraftan liderlerin hem BM Genel Kurul kürsüsünden yapacakları konuşmalarda, hem de ikili ve çok taraflı toplantılarda halihazırda dünyanın farklı yerlerinde süregelen çatışma, kriz ve ihtilafları ele almaları öngörülüyor.

BM Genel Kurulu çerçevesinde önemli bir diğer husus da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'ya yönelik Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) 2024'te çıkardığı tutuklama kararının uygulanıp uygulanmayacağı olarak ön plana çıkıyor. New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, Netanyahu'nun UCM kararınca tutuklanması gerektiğini ve şehir yasalarının verdiği yetkilerle hareket edeceklerini belirtirken, bu çerçevede tutuklamaya yönelik bağımsız yasal yetkileri bulunmadığını ve federal hükümetin bu adımı atması gerektiğini vurguladı.

Diğer taraftan ABD hükümeti Netanyahu'nun "hiçbir şekilde tutuklanmayacağına" işaret ederken, BM Genel Kurulu'nda hitap etmesi beklenen Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ve Filistinli yetkililerin vize talebini de bir kez daha reddetti. Genel Kurul, görev süresi yıl sonunda sona erecek BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ve yeni adaylar açısından da ayrı bir önem taşıyor.

Görev süresi 31 Aralık 2026'da sona erecek Guterres'in son Genel Kurul konuşmasında, uluslararası sistemin karşı karşıya olduğu çok sayıda kriz ve değişen küresel dengeler karşısında çok taraflı işbirliğinin güçlendirilmesi mesajını vermesi beklenirken, Guterres'in aynı zamanda BM Şartı'nın temel ilkelerine bağlılık ve anlaşmazlıkların çözümünde diyaloğun önemi üzerinde durması öngörülüyor. Bir sonraki BM Genel Sekreteri için seçim süreci devam ederken, yeni Genel Sekreterin 1 Ocak 2027'de göreve başlaması öngörülüyor.

Genel Kurul kapsamında yürütülecek diplomatik temasların, yeni genel sekreterin seçilmesi bağlamında da önem taşıması bekleniyor.